Trước áp lực chuẩn bị hạ tầng phục vụ APEC 2027, vật liệu xây dựng Phú Quốc đang đối mặt thách thức nguồn cung chưa từng có. Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà yêu cầu các bộ ngành tăng công suất khai thác, tháo gỡ vướng mắc logistics để đáp ứng tiến độ thi công các dự án trọng điểm. Đây không chỉ là bài toán kỹ thuật mà còn phản ánh khả năng điều phối nguồn lực quốc gia trong bối cảnh sự kiện ngoại giao cấp cao.
Phối cảnh Cảng hàng không quốc tế Phú QuốcCảng hàng không quốc tế Phú Quốc đang mở rộng để đón APEC 2027, tạo nhu cầu vật liệu xây dựng khổng lồ
Nút Thắt Logistics: Khi Công Suất Cảng Không Theo Kịp Nhu Cầu
Văn bản 1602/VPCP-CN ngày 23/2/2026 của Văn phòng Chính phủ nêu rõ vấn đề cốt lõi: công suất vận chuyển vật liệu qua cảng chưa đáp ứng được nhu cầu đột biến từ các dự án APEC. Khác với các đợt xây dựng thông thường, giai đoạn 2026-2027 yêu cầu tập trung nguồn lực trong thời gian ngắn — điều mà hệ thống cảng hiện tại của Phú Quốc chưa được thiết kế để xử lý.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao nhiệm vụ phối hợp với Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính và UBND tỉnh An Giang (đơn vị quản lý hành chính Phú Quốc) để:
- Nâng công suất hoạt động cảng thông qua tối ưu hóa quy trình bốc dỡ
- Tạo “luồng xanh” ưu tiên cho vận chuyển vật liệu xây dựng Phú Quốc phục vụ APEC
- Hướng dẫn chủ đầu tư, nhà thầu xây dựng kho bãi dự trữ để tránh tình trạng thiếu hụt đột ngột
Điểm đáng chú ý: Chính phủ yêu cầu các bên chủ động tập kết vật liệu trước, thay vì đặt hàng theo tiến độ thi công. Đây là bài học từ các dự án lớn trước đây, khi nhu cầu tăng đột biến dẫn đến giá cả biến động và chậm tiến độ.
Giải Phóng Mặt Bằng: Rào Cản Pháp Lý Và Thực Tế
Dự án mở rộng Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc cần giải phóng 201,3 ha, liên quan 1.597 hộ dân. Đến cuối tháng 2/2026, chỉ 69,9 ha hoàn tất đo đạc (34,6% tổng diện tích). Khu vực ưu tiên 52,7 ha đạt 65% tiến độ, dự kiến phê duyệt phương án bồi thường vào 28/2/2026.
Vấn đề phức tạp hơn nằm ở tính pháp lý của đất đai:
- Chỉ 60% diện tích có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất
- Nhiều khu vực trước đây là rừng phòng hộ, rừng đặc dụng đã thu hồi nhưng chưa được đo đạc, lập bản đồ địa chính
- Khó xác định chủ sử dụng đất khi kiểm kê, gây chậm trễ thủ tục bồi thường
Theo UBND đặc khu Phú Quốc, thiếu hụt nhân sự chuyên môn cũng là rào cản đáng kể. Khối lượng công việc pháp lý vượt xa năng lực xử lý của bộ máy địa phương, đòi hỏi sự hỗ trợ từ cấp trung ương.
Chiến Lược Dự Trữ Vật Liệu: Bài Học Từ Các Dự Án Lớn
Chỉ đạo của Phó Thủ tướng nhấn mạnh việc xây dựng kho bãi dự trữ vật liệu — một phương pháp quản lý dự án phổ biến trong các công trình quy mô quốc gia nhưng chưa được áp dụng rộng rãi tại Việt Nam.
Lợi ích của chiến lược này:
- Giảm phụ thuộc vào biến động giá thị trường ngắn hạn
- Tránh tình trạng “đặt hàng gấp” khi tiến độ thi công cao điểm, dẫn đến vượt công suất logistics
- Đảm bảo chất lượng vật liệu thông qua kiểm định trước khi nhập kho
Tuy nhiên, phương pháp này đòi hỏi vốn lưu động lớn và diện tích kho bãi đáng kể — thách thức không nhỏ với các nhà thầu vừa và nhỏ. Chính phủ cần xem xét cơ chế hỗ trợ tài chính hoặc cho phép sử dụng tạm đất công để xây dựng kho bãi phục vụ APEC.
Tác Động Môi Trường: Cân Bằng Giữa Tiến Độ Và Bền Vững
Văn bản 1602 cảnh báo rõ ràng về nguy cơ tăng nhu cầu đột biến gây tác động tiêu cực đến môi trường. Khai thác khoáng sản vượt công suất thiết kế không chỉ vi phạm quy định mà còn gây:
- Suy thoái đất, mất cân bằng sinh thái khu vực khai thác
- Ô nhiễm bụi, tiếng ồn ảnh hưởng cộng đồng dân cư
- Quá tải hệ thống giao thông vận tải địa phương
Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao nhiệm vụ giám sát chặt chẽ, đảm bảo các hoạt động khai thác tuân thủ Công điện 85/CĐ-TTg ngày 10/6/2025 về quản lý, bình ổn giá vật liệu xây dựng. Đây là bài toán khó: làm sao tăng nguồn cung mà không hy sinh tiêu chuẩn môi trường?
Giải pháp khả thi là đa dạng hóa nguồn cung, không chỉ phụ thuộc vào khai thác tại chỗ mà còn nhập khẩu từ các tỉnh lân cận hoặc nước ngoài. Tuy nhiên, điều này đòi hỏi hạ tầng cảng biển và logistics phải được nâng cấp đồng bộ.
APEC 2027: Cơ Hội Nâng Cấp Hạ Tầng Dài Hạn
Diễn đàn Kinh tế Châu Á – Thái Bình Dương 2027 tại Phú Quốc với chủ đề “Kết nối, xây dựng các nền kinh tế bao trùm và tự cường” không chỉ là sự kiện ngoại giao mà còn là động lực đầu tư hạ tầng dài hạn cho đảo ngọc.
Các dự án trọng điểm đang triển khai:
- Mở rộng Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc (201,3 ha)
- Khu tái định cư An Thới (23,87 ha, 423 hộ dân)
- Nâng cấp hệ thống giao thông nội đảo
- Xây dựng trung tâm hội nghị quốc tế
Sau APEC, những hạ tầng này sẽ phục vụ phát triển du lịch, logistics và kinh tế biển — biến Phú Quốc thành trung tâm hợp tác kinh tế, xã hội và giao thương toàn cầu như định hướng của Chính phủ.
Bài Học Quản Trị Dự Án Quốc Gia
Tình huống vật liệu xây dựng Phú Quốc phản ánh thách thức điển hình của các dự án có thời hạn cứng: cân bằng giữa tốc độ, chất lượng và chi phí. Kinh nghiệm từ các sự kiện lớn trước đây (SEA Games 31, ASEAN Summit) cho thấy:
- Lập kế hoạch nguồn cung sớm ít nhất 12-18 tháng trước thời điểm thi công cao điểm
- Xây dựng cơ chế phối hợp liên ngành rõ ràng, tránh chồng chéo thẩm quyền
- Minh bạch thông tin về tiến độ, giá cả để thị trường tự điều chỉnh
Chỉ đạo của Phó Thủ tướng lần này thể hiện sự chủ động hơn, với các giải pháp cụ thể từ nâng công suất cảng, tạo luồng xanh logistics đến yêu cầu dự trữ vật liệu. Tuy nhiên, thành công cuối cùng phụ thuộc vào khả năng thực thi của các cơ quan địa phương và sự phối hợp của doanh nghiệp tư nhân.
Với APEC 2027 chỉ còn hơn một năm, vật liệu xây dựng Phú Quốc không chỉ là bài toán kỹ thuật mà còn là thước đo năng lực tổ chức, điều phối nguồn lực quốc gia của Việt Nam trước cộng đồng quốc tế.
Ngày Cập Nhật 08/03/2026 by Minh Anh
