Bậc chịu lửa của nhà xưởng quyết định khả năng chống đỡ hỏa hoạn của toàn bộ công trình. Với nhà khung thép mái tôn — loại hình phổ biến trong xây dựng công nghiệp — việc xác định đúng bậc chịu lửa không chỉ đảm bảo tuân thủ quy chuẩn PCCC mà còn bảo vệ tài sản, tính mạng khi sự cố xảy ra. Bài viết phân tích cụ thể cách xác định bậc chịu lửa, các yêu cầu kỹ thuật theo QCVN 03:2012/BXD, và giải pháp vật liệu chống cháy hiệu quả cho nhà xưởng thép.
Bậc Chịu Lửa Công Trình Theo Quy Chuẩn Việt Nam
Theo QCVN 03:2012/BXD (Mục 1.5.19), bậc chịu lửa của nhà xưởng là đặc trưng chịu lửa được xác định bằng giới hạn chịu lửa (tính bằng phút) của các kết cấu xây dựng chính — cột, dầm, sàn, tường, mái. Giới hạn này phản ánh thời gian tối đa kết cấu duy trì khả năng chịu lực và ngăn cháy lan trước khi bị phá hủy hoặc biến dạng nghiêm trọng.
Bậc chịu lửa của nhà xưởng được xác định theo giới hạn chịu lửa của kết cấu chính
Quy chuẩn phân chia thành 5 bậc (I đến V), trong đó bậc I có khả năng chống cháy cao nhất, bậc V thấp nhất. Ví dụ: cột chịu lực bậc I phải chịu lửa tối thiểu 150 phút, trong khi bậc V không quy định giới hạn cụ thể. Điều này có nghĩa nhà xưởng bậc V — thường là kết cấu thép không xử lý chống cháy — chỉ được phép xây dựng với diện tích khoang cháy tối đa 1.200m² và 1 tầng, trừ khi áp dụng biện pháp nâng cấp.
Thách Thức Chịu Lửa Của Nhà Khung Thép Mái Tôn
Thép kết cấu có ưu điểm về độ bền cơ học, dễ thi công, nhưng lại là vật liệu dẫn nhiệt tốt và mất khả năng chịu lực nhanh chóng khi nhiệt độ vượt 550°C. Trong hỏa hoạn thực tế, nhiệt độ có thể đạt 800-1.000°C chỉ sau 10-15 phút, khiến thép biến dạng, giãn nở, và mất 50% cường độ chịu lực. Khi đó, nguy cơ sập đổ toàn bộ công trình là rất cao.
Nhà xưởng khung thép cần giải pháp chống cháy để đảm bảo an toàn PCCC
Mái tôn — vật liệu phủ phổ biến — cũng không có khả năng chống cháy. Khi cháy, mái tôn nhanh chóng bị xuyên thủng, tạo điều kiện cho lửa lan rộng theo chiều dọc và ngang. Chính vì vậy, nhà xưởng khung thép mái tôn vượt diện tích khoang cháy cho phép (1.200m² với bậc V) bắt buộc phải:
- Tăng bậc chịu lửa bằng cách bọc cách nhiệt cho kết cấu thép (sơn chống cháy, tấm xi măng chịu lửa, hoặc vật liệu bê tông)
- Chia khoang cháy bằng tường ngăn, vách chống cháy có giới hạn chịu lửa tối thiểu 120 phút (bậc III trở lên)
- Lắp đặt hệ thống PCCC tự động (sprinkler, báo cháy, chữa cháy tự động)
Bảng Giới Hạn Chịu Lửa Theo TCVN 2622-1995
| Bậc chịu lửa | Cột, tường chịu lực (phút) | Sàn chịu lực (phút) | Mái chịu lực (phút) | Tường ngăn không chịu lực (phút) |
|---|---|---|---|---|
| I | 150 | 60 | 30 | 30 |
| II | 120 | 45 | 15 | 15 |
| III | 120 | 45 | Không quy định | 15 |
| IV | 30 | 15 | Không quy định | 15 |
| V | Không quy định | Không quy định | Không quy định | Không quy định |
Lưu ý: Bậc chịu lửa của toàn bộ công trình được xác định theo kết cấu có giới hạn chịu lửa thấp nhất. Ví dụ: nếu cột thép đạt bậc III (120 phút) nhưng mái tôn không xử lý chống cháy (bậc V), toàn bộ nhà xưởng chỉ được tính là bậc V.
Giải Pháp Tường Bê Tông Chống Cháy Cho Nhà Xưởng
Thay vì sử dụng tường gạch truyền thống hoặc tấm panel kim loại, tường bê tông đúc sẵn chống cháy là giải pháp tối ưu cho nhà xưởng khung thép. Tấm tường bê tông HRC Việt Nam có cấu tạo lõi bê tông 70mm, khung bao cứng 120mm, mác bê tông 40MPa, đạt khả năng chống cháy 2-3 giờ (tương đương bậc II-III).
Tấm tường bê tông đúc sẵn HRC Việt Nam chống cháy 2-3 giờ cho nhà xưởng
Ưu điểm vượt trội:
- Lắp ghép nhanh (15 phút/tấm, 64m²/ngày), giảm thời gian thi công so với xây gạch truyền thống
- Liên kết bu lông chắc chắn (M16x40 và M16x400), chịu lực tốt trong điều kiện động đất hoặc va đập
- Bê tông có độ dẫn nhiệt thấp (0,8-1,4 W/m·K), ngăn cháy lan hiệu quả
- Không cần xử lý bề mặt chống cháy bổ sung, tiết kiệm chi phí bảo trì
Khi sử dụng tường bê tông chống cháy làm vách ngăn khoang, nhà xưởng có thể mở rộng diện tích xây dựng vượt 1.200m² mà vẫn đảm bảo quy chuẩn PCCC. Ví dụ: nhà xưởng 3.600m² có thể chia thành 3 khoang 1.200m², mỗi khoang ngăn cách bằng tường bê tông bậc III, đáp ứng yêu cầu an toàn mà không cần nâng cấp toàn bộ kết cấu thép lên bậc cao hơn.
Giải pháp chia khoang cháy bằng tường bê tông cho nhà xưởng diện tích lớn
Quy Trình Xác Định Bậc Chịu Lửa Cho Nhà Xưởng Mới
- Xác định diện tích và công năng nhà xưởng (sản xuất, kho chứa, lắp ráp)
- Tra cứu yêu cầu bậc chịu lửa tối thiểu theo QCVN 06:2021/BXD (quy chuẩn PCCC) dựa trên loại hình sản xuất và mức độ nguy hiểm cháy nổ
- Thiết kế kết cấu thép với biện pháp chống cháy phù hợp (sơn chống cháy, bọc tấm xi măng, hoặc bê tông bọc thép)
- Lựa chọn vật liệu bao che (tường, mái) đạt giới hạn chịu lửa tương ứng
- Kiểm tra tính toán lại bậc chịu lửa tổng thể — lấy giá trị thấp nhất của các kết cấu chính
Lưu ý: Nếu nhà xưởng chứa hóa chất dễ cháy, vật liệu nguy hiểm, hoặc có mật độ lao động cao (>50 người), bậc chịu lửa tối thiểu phải là bậc III, kèm hệ thống PCCC tự động.
Bậc chịu lửa của nhà xưởng không chỉ là con số trên giấy tờ thiết kế mà là yếu tố sống còn quyết định khả năng bảo vệ tài sản và con người khi hỏa hoạn xảy ra. Với nhà khung thép mái tôn, việc áp dụng giải pháp tường bê tông chống cháy và chia khoang hợp lý giúp đáp ứng quy chuẩn PCCC mà vẫn tối ưu chi phí xây dựng.
Ngày Cập Nhật 08/03/2026 by Minh Anh
